و از اين آيهء شريفه مستفاد شد كه هركه اتيان به تمامى خيرات نتواند نمود نبايد كه اتيان به جميع شرور بكند [ m . b 37 ] بلكه بعضى از شرها آسانتر از بعضى مىباشد و بعضى خيرات شأنش رفيع‌تر از بعضى مىباشد . فصل [ در دوافع غضب ] بدان كه آدمى مادام كه محبّت مىدارد به هرچه موافق طبع اوست و به « 1 » آن ( احتياج دارد و كراهت مىدارد آنچه را مخالف طبع اوست و از آن ) « 2 » متأذّى است خالى از خشم و غضب نمىباشد از راه خلقت طبيعت ، از براى آنكه هرگاه محبوب او از وى گرفته شود يا كسى قصد آزار او بكند البته به غضب مىآيد و اين به اختلاف اشخاص مختلف مىشود . و آنچه محبوب ضرورى است آن است كه حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله اشاره به آن نموده و فرموده است : هركه صباح كند در حالتى كه ايمن باشد در راهى كه سلوك آن مىكند و بدن او صحيح باشد و قوت آن روز را داشته باشد همان است كه تمام دنيا از براى او جمع شده باشد « 3 » . پس هركه بصيرتى به حقيقت چيزها دارد و آن سه چيز را كه حضرت فرموده‌اند با آنچه از براى او به خصوص ضرورى باشد ميسّر شود در حقّ او تصوّر مىتوان كرد كه در غير آنها غضبناك نشود « 4 » . و مراد آن است كه « 5 » اين چنين كسى « 6 » قدرت دارد كه فرمان غضب نبرد و به حسب ظاهر آن را به كار نبرد « 7 » مگر بر طريقى كه حسب الشَّرع مستحبّ ونظر به عقل مستحسن باشد . وحصول اين به جهاد و تكلّف حلم و بردبارى

--> ( 1 ) . به / a از . ( 2 ) . ميان پرانتز از a افتاده است . ( 3 ) . مانند آن در الكافي 8 : 148 ح 127 . أمالي الصدوق : 469 ح 3 . الخصال 161 ح 211 . روضة الواعظين : 456 . ( 4 ) . نشود / s شود . a بشود ! ( 5 ) . s - كه . ( 6 ) . s a + كه . ( 7 ) . نبرد / a برد !